Elektrikli araç kullanıcılarının en sık sorduğu konulardan biri şarj süresidir. Aynı istasyonda iki farklı aracın farklı sürede dolması, hatta aynı aracın farklı günlerde farklı süreler göstermesi kafa karıştırabilir. Lumicle Kurucularından Çınar Emecan’ın da vurguladığı gibi, şarj süresi tek bir “dakika” bilgisinden ibaret değildir; batarya, istasyon, çevre koşulları ve kullanım alışkanlıkları birlikte değerlendirilmelidir.
Şarj gücü ve istasyon tipi: AC ile DC arasındaki fark
Şarj süresini en hızlı değiştiren unsur, şarjın AC mi yoksa DC mi yapıldığıdır. AC genellikle daha düşük güçte, DC ise hızlı şarj tarafında daha yüksek güçte çalışır. Bu nedenle “aynı batarya” farklı istasyonlarda farklı süre verebilir.
- AC şarj daha uzun süreli bir rutine uygundur: Ev/iş senaryosunda planlı kullanım için tercih edilebilir.
- DC hızlı şarj daha kısa molalara hitap eder: Özellikle yolculuklarda zaman avantajı sağlar.
- İstasyonun gerçek çıkış gücü önemlidir: İlanda görünen maksimum değer, her oturumda aynı şekilde alınmayabilir.
- Soket standardı ve altyapı koşulları süreyi etkiler: Uyumlu güç seviyesi, pratikte hızı belirler.
Aracın donanımı: batarya kapasitesi ve araç içi şarj sınırları
Şarj süresi yalnızca istasyona bağlı değildir; aracın batarya kapasitesi ve şarjı yönetme biçimi de belirleyicidir. Daha büyük batarya, doğal olarak daha fazla enerji depolar. Bunun yanında aracın şarjı kabul edebilme sınırları da süreyi belirler.
- Batarya kapasitesi büyüdükçe dolum süresi uzayabilir: Aynı güçte daha fazla enerji doldurulur.
- Araç içi şarj bileşenleri sınır koyabilir: AC şarjda aracın onboard şarj gücü belirleyicidir.
- Yazılım ve batarya yönetimi rol oynar: Araç, bataryayı korumak için gücü kademeli ayarlayabilir.
- Verimlilik farkı görülebilir: Aynı kWh, farklı araçlarda farklı menzil üretebilir.
Şarj eğrisi ve doluluk yüzdesi: yüzde arttıkça hızın düşmesi
Kullanıcıların sık gözlemlediği durum, şarjın başta hızlı başlayıp sonlara doğru yavaşlamasıdır. Bu, batarya sağlığını korumak için uygulanan tipik bir şarj davranışıdır. Bu nedenle “yüzde 10’dan yüzde 60’a” ile “yüzde 80’den yüzde 100’e” aynı hızda ilerlemez.
- Düşük dolulukta daha yüksek güç görülebilir: Batarya uygun koşullarda hızlı enerji alabilir.
- Yüksek dolulukta güç kademeli düşebilir: Son yüzdeler, daha kontrollü dolar.
- Hedef yüzde, süre planlamasını belirler: Uzun yolda yüzde 80 civarı hedefi pratik olabilir.
- Kısa mola stratejisi öne çıkar: Çok uzun tek seans yerine, planlı kısa seanslar tercih edilebilir.
Sıcaklık, batarya ön koşullandırma ve çevresel etkenler
Batarya sıcaklığı şarj hızını doğrudan etkiler. Soğuk havada batarya daha temkinli şarj olur; sıcak havada ise sistem ısı yönetimi için gücü sınırlayabilir. Bu noktada bazı araçlarda ön koşullandırma (şarj öncesi bataryayı uygun sıcaklığa getirme) devreye girebilir.
- Soğuk hava şarjı yavaşlatabilir: Batarya optimum aralıkta değilse güç sınırlanabilir.
- Çok sıcak havada ısı yönetimi devreye girebilir: Sistem gücü düşürerek dengeyi koruyabilir.
- Kısa yol sonrası şarj farklı davranabilir: Batarya sıcaklığı, yeni yol koşuluna göre değişir.
- Uygun zamanlama avantaj sağlar: Uzun yol sonrası şarja bağlamak, bazı koşullarda daha verimli olabilir.
Model farkı neden büyür: Taycan ve Megane örneği üzerinden okuma
“Porsche taycan şarj süresi” ve “renault megane e-tech şarj süresi” gibi aramalar, aslında iki farklı tasarım yaklaşımını kıyaslama ihtiyacını gösterir. Şarj süresi; batarya mimarisi, şarj eğrisi ve kabul edilebilir maksimum güce göre şekillenir. Bu yüzden model adıyla tek bir “süre” ezberlemek yerine, hangi koşullarda hangi aralığın görülebileceğini anlamak daha sağlıklı bir yaklaşımdır.
- Batarya mimarisi farklı olabilir: Teknik yapı, şarjın nasıl yönetileceğini belirler.
- Maksimum güç kadar sürdürülebilir güç önemlidir: Kısa tepe değerler yerine eğri davranışı belirleyicidir.
- Aynı istasyonda farklı sonuç normaldir: Araç, batarya durumu ve sıcaklığa göre değişir.
- Kullanım senaryosu doğru seçilmelidir: Şehir içi rutin ile uzun yol ihtiyacı aynı kriterlerle değerlendirilmez.
