Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), Ekim ayına ilişkin üretici, market ve girdi fiyatları raporunu 31 Ekim’de yayımladı. Rapora göre üretici fiyatıyla market fiyatı arasındaki makas en çok limonda açıldı. Limonda fark yüzde 999,2 oldu.
Farkın büyüklüğü açısından limonun ardından kuru incir yüzde 333,6, havuç yüzde 282,7, elma yüzde 233,2 ve fındık (iç) yüzde 232,8 ile geldi. Limon üreticiye göre 11 kat, kuru incir 4,3 kat, havuç 3,8 kat, elma ve fındık ise 3,3 kat pahalıya satıldı. Limon üreticide 3 lira 90 kuruş iken markette 42 lira 87 kuruştu. Kuru incirin fiyatı 135 liradan 585 lira 41 kuruşa, havucun fiyatı 12 lira 50 kuruştan 47 lira 84 kuruşa çıktı. Elma 21 lira 66 kuruştan 72 lira 17 kuruşa, fındık 350 liradan bin 164 lira 77 kuruşa satıldı.
Markette Ekim’de 36 üründen 25’inin fiyatı arttı, 11’inin fiyatı düştü. En çok yükselen domates oldu ve yüzde 62,9 pahalandı. Sivri biber yüzde 35,2, mısırözü yağı yüzde 34,1, salatalık yüzde 32, yeşil soğan yüzde 27,9 artışla sıralandı. Markette en çok ucuzlayan limon oldu ve fiyatı yüzde 16,5 geriledi. Maydanozda yüzde 8,9, pirinçte yüzde 8,1, nohutta yüzde 5,6, zeytinyağında yüzde 5,5 düşüş yaşandı.
Üreticide 28 ürünün 15’inde fiyat yükseldi, 9’unda geriledi, dördünde değişmedi. En büyük düşüş limonda yüzde 44,3 ile yaşandı. Zeytinyağı yüzde 7,2, Antep fıstığı yüzde 5,5, fındık yüzde 5,4, patates yüzde 5 geriledi. En büyük artış domateste yüzde 76,1 ile görüldü. Salatalık yüzde 60,5, yeşil soğan yüzde 33,8, yeşil fasulye yüzde 33,7, sivri biber yüzde 32,7 artış gösterdi.
Raporda fiyat hareketlerinin gerekçeleri de yer aldı. Yeni hasat dönemi, yüksek rekolte ve mevcut stoklar zeytinyağı arzını artırdı; üretici fiyatı geçen yılın altına indi. Limonda erkenci çeşitlerin hasadı sürüyor ve bu durum arzı yükseltip fiyatı düşürüyor. Patateste hasat bitmek üzere; depolara alınan ürünün fazlası düşük fiyatla piyasaya verildi. Antep fıstığında hasat tamamen sona erdi, piyasadaki ürün arttı. Fındıkta fiyatlar baskılandı. Domates, salatalık, yeşil soğan, sivri biber ve kabakta tarla üretiminin bitip seraya geçilmesi fiyatı yukarı çekti. Yeşil fasulyede hasadın sonuna yaklaşılması arzı daralttı.
Ziraat Odaları’ndan alınan girdi fiyatlarına göre gübre Eylül’e kıyasla Ekim’de pahalandı: ÜRE yüzde 3, DAP yüzde 2,5, 20.20.0 kompoze yüzde 2, amonyum sülfat yüzde 0,3. Amonyum nitratta değişim olmadı. Geçen yılın Ekim ayına göre amonyum nitrat yüzde 67,7, amonyum sülfat yüzde 56,7, 20.20.0 kompoze yüzde 42,3, DAP yüzde 39,7, ÜRE yüzde 18,3 yükseldi. Yemde Eylül’e göre süt yemi yüzde 6,6, besi yemi yüzde 6,5 arttı; bir yıllık artış süt yeminde yüzde 38,9, besi yeminde yüzde 38,6 oldu. Piyasa verileri Ankara, İzmir, İstanbul, Mersin, Antalya ve Bursa’daki ortalama fiyatlardan derlendi.
